Phân Biệt Đột Quỵ Tim và Đột Quỵ Não

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa đột quỵ tim và đột quỵ não, dẫn đến việc xử trí sai cách, làm mất “thời gian vàng” trong cấp cứu.

Hiểu rõ sự khác nhau giữa hai tình trạng này không chỉ giúp nhận biết sớm mà còn đóng vai trò sống còn trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng người bệnh.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt đột quỵ tim và đột quỵ não một cách rõ ràng, khoa học và dễ hiểu. Đồng thời cung cấp những thông tin quan trọng về dấu hiệu cảnh báo, nguyên nhân, cách xử trí và phương pháp phòng ngừa hiệu quả.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ là tình trạng dòng máu nuôi cơ quan quan trọng bị gián đoạn đột ngột, gây tổn thương nghiêm trọng đến mô cơ quan đó. Tùy vào vị trí bị ảnh hưởng, đột quỵ được chia thành hai dạng thường gặp nhất là đột quỵ tim và đột quỵ não.

Mặc dù đều liên quan đến mạch máu, nhưng hai loại đột quỵ này khác nhau hoàn toàn về cơ chế, biểu hiện và cách điều trị.

Đột quỵ tim là gì?

Đột quỵ tim xảy ra khi dòng máu nuôi tim bị tắc nghẽn đột ngột, thường do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa động mạch vành. Khi máu không thể đến nuôi dưỡng cơ tim, các tế bào cơ tim nhanh chóng bị thiếu oxy và hoại tử, gây suy giảm nghiêm trọng chức năng bơm máu của tim.

Đây là một tình trạng cấp cứu tim mạch nguy hiểm, có thể dẫn đến ngừng tim, suy tim cấp hoặc tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.

Đột quỵ tim không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà ngày càng có xu hướng trẻ hóa do lối sống ít vận động, stress kéo dài và các bệnh lý nền chuyển hóa.

Nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ tim bao gồm xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá và thói quen sinh hoạt không lành mạnh. Trong nhiều trường hợp, bệnh tiến triển âm thầm và chỉ bùng phát khi động mạch vành bị tắc hoàn toàn.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ tim

Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột và dữ dội, bao gồm:

Đau thắt ngực, cảm giác bóp nghẹt hoặc đè nặng vùng ngực
Cơn đau lan ra vai trái, cánh tay, cổ, hàm hoặc lưng
Khó thở, hụt hơi
Buồn nôn, nôn ói
Toát mồ hôi lạnh
Chóng mặt, choáng váng, có thể ngất xỉu

Lưu ý: Ở người cao tuổi, phụ nữ hoặc người mắc đái tháo đường, triệu chứng có thể không điển hình, dễ bị bỏ qua.

Đột quỵ não là gì?

Đột quỵ não là tình trạng dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn đột ngột hoặc mạch máu não bị vỡ. Khi não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, các tế bào thần kinh sẽ bị tổn thương và chết đi chỉ trong vài phút.

Đột quỵ não được chia thành hai thể chính là: đột quỵ thiếu máu não do tắc mạch và đột quỵ xuất huyết não do vỡ mạch.

Trong đó, đột quỵ thiếu máu não chiếm tỷ lệ cao hơn và thường liên quan đến xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc cục máu đông từ tim di chuyển lên não.

Não bộ đóng vai trò điều khiển mọi hoạt động của cơ thể, vì vậy đột quỵ não thường để lại hậu quả nghiêm trọng như:

Liệt nửa người
Rối loạn ngôn ngữ
Suy giảm trí nhớ
Mất khả năng sinh hoạt độc lập
Thậm chí tử vong.

Nhiều trường hợp sống sót phải đối mặt với quá trình phục hồi kéo dài và tốn kém.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ não

Các dấu hiệu thường xuất hiện rất nhanh và rõ ràng, bao gồm:

Méo miệng, lệch mặt
Yếu hoặc liệt nửa người
Nói ngọng, nói khó, không hiểu lời nói
Mất thị lực một hoặc hai bên
Đau đầu dữ dội, đột ngột
Chóng mặt, mất thăng bằng, té ngã

Quy tắc FAST giúp nhận biết nhanh đột quỵ não:

F (Face): Méo mặt
A (Arm): Yếu tay
S (Speech): Nói khó
T (Time): Gọi cấp cứu ngay

Dưới đây là bảng so sánh giúp bạn dễ dàng nhận biết sự khác nhau giữa hai loại đột quỵ:

Tiêu chí	Đột quỵ tim	Đột quỵ não
Cơ quan bị ảnh hưởng	Tim	Não
Nguyên nhân chính	Tắc động mạch vành	Tắc hoặc vỡ mạch máu não
Triệu chứng điển hình	Đau ngực, khó thở	Méo miệng, liệt nửa người
Diễn tiến	Có thể ngừng tim đột ngột	Gây liệt, rối loạn thần kinh
Hậu quả	Suy tim, tử vong	Tàn phế, suy giảm chức năng não
Thời gian vàng	1–2 giờ đầu	3–4,5 giờ đầu

Mặc dù cùng được gọi chung là đột quỵ và đều liên quan đến mạch máu, đột quỵ tim và đột quỵ não là hai bệnh lý hoàn toàn khác nhau về vị trí tổn thương, biểu hiện lâm sàng và hậu quả để lại.

Đột quỵ tim ảnh hưởng trực tiếp đến cơ tim, với biểu hiện điển hình là cơn đau thắt ngực dữ dội, cảm giác đè nặng hoặc bóp nghẹt vùng ngực, cơn đau có thể lan ra vai trái, cánh tay, cổ hoặc hàm. Người bệnh thường kèm theo khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn và cảm giác lo lắng, sợ hãi.

Trong khi đó, đột quỵ não chủ yếu gây ra các rối loạn thần kinh như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân một bên, nói ngọng, nói khó, mất thị lực hoặc đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.

Về cơ chế, đột quỵ tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn, còn đột quỵ não xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ. Thời gian vàng để can thiệp cũng khác nhau.

Với đột quỵ tim, việc tái thông mạch vành càng sớm càng giúp bảo tồn cơ tim, trong khi đột quỵ não cần được cấp cứu trong vòng 3 đến 4,5 giờ đầu để hạn chế tổn thương não không hồi phục.

Nhận biết đúng loại đột quỵ giúp lựa chọn phương án xử trí phù hợp, tránh những can thiệp sai lầm có thể làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Xử trí đúng khi nghi ngờ đột quỵ

Khi nghi ngờ đột quỵ tim, điều quan trọng nhất là gọi cấp cứu ngay lập tức và để người bệnh nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái, tránh vận động mạnh. Không nên tự ý dùng thuốc hoặc chờ đợi triệu chứng thuyên giảm vì mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương cơ tim.

Trong trường hợp nghi ngờ đột quỵ não, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ trong thời gian sớm nhất. Tuyệt đối không cho ăn uống, không áp dụng các biện pháp dân gian như cạo gió hay chích máu vì có thể làm chậm trễ việc điều trị chuyên sâu.

Tầm soát sớm – chìa khóa phòng ngừa đột quỵ tim và não

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp đột quỵ xảy ra ở những người chưa từng được chẩn đoán bệnh tim mạch hay thần kinh trước đó. Tầm soát giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn, từ đó có kế hoạch theo dõi và can thiệp kịp thời, giảm đáng kể nguy cơ xảy ra đột quỵ cũng như các biến chứng nặng nề sau này.

Tại Phòng khám đa khoa Quốc tế Việt HealthCare cung cấp dịch vụ tầm soát đột quỵ tim và đột quỵ não toàn diện. Được xây dựng dựa trên nền tảng y học chứng cứ và cá nhân hóa theo từng đối tượng.

Quy trình tầm soát được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tim mạch và thần kinh giàu kinh nghiệm. Kết hợp cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, giúp đánh giá chính xác nguy cơ và tình trạng sức khỏe tim – não.

Thông qua tầm soát, người bệnh không chỉ được phát hiện sớm nguy cơ đột quỵ mà còn được tư vấn lộ trình phòng ngừa phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng điều trị về sau.

Kết luận

Đột quỵ tim và đột quỵ não đều là những tình trạng y khoa nguy hiểm, nhưng có sự khác biệt rõ ràng về cơ chế, biểu hiện và cách xử trí. Việc phân biệt đúng hai loại đột quỵ giúp nâng cao khả năng nhận biết sớm, cấp cứu kịp thời và hạn chế tối đa nguy cơ tử vong cũng như di chứng lâu dài.

Chủ động tầm soát đột quỵ định kỳ chính là giải pháp bền vững để bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ !!!

📍 PHÒNG KHÁM ĐA KHOA QUỐC TẾ VIỆT HEALTHCARE

📞 077 675 7879 – 079 578 7879
📍 10 – 16 – 18 Lý Thường Kiệt, Phường Diên Hồng, Thành phố Hồ Chí Minh
🌐 viethealthcareclinic.com