Mùa hè – thời điểm các bệnh lý theo mùa dễ bùng phát, đặc biệt là bệnh đường tiêu hoá, chúng đến từ những sai lầm rất quen thuộc trong ăn uống và sinh hoạt nhưng lại không được nhận diện sớm.
Nhiều người chỉ thực sự chú ý khi đã xuất hiện đau bụng, nôn ói hay tiêu chảy. Trong khi đó, phần lớn các bệnh lý này hoàn toàn có thể phòng tránh nếu duy trì đúng thói quen hàng ngày.
Vì sao bệnh đường tiêu hoá dễ bùng phát vào mùa hè?
Nhiệt độ cao là yếu tố thuận lợi để vi khuẩn và virus phát triển nhanh trong thực phẩm. Chỉ trong vài giờ, thức ăn có thể bị nhiễm khuẩn dù bề ngoài chưa có dấu hiệu rõ ràng.
Bên cạnh đó, thói quen ăn uống cũng thay đổi theo mùa. Vào hè, nhiều người có xu hướng sử dụng đồ lạnh, ăn uống hàng quán lề đường hoặc lựa chọn các món sống, món tái. Đây đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột.
Vấn đề vệ sinh cá nhân và nguồn nước cũng đóng vai trò quan trọng. Việc không rửa tay đúng cách hoặc sử dụng nước không đảm bảo có thể đưa vi khuẩn trực tiếp vào hệ tiêu hoá.
Ngoài ra, việc tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định cũng là yếu tố khiến bệnh kéo dài. Không ít trường hợp chủ quan với triệu chứng nhẹ và bỏ qua việc theo dõi sức khỏe. Những thói quen này làm tăng nguy cơ biến chứng và khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
6 nguyên tắc đơn giản giúp phòng bệnh đường tiêu hoá mùa hè
Nguyên tắc 1: Ăn chín – uống sôi – sơ chế thực phẩm đúng cách
Đây là nguyên tắc cơ bản nhưng có giá trị bảo vệ cao vì thực phẩm khi được nấu chín kỹ sẽ giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và ký sinh trùng có hại.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn giữ thói quen ăn tiết canh; gỏi cá, hải sản sống hoặc rau sống rửa không kỹ. Những lựa chọn này làm tăng đáng kể nguy cơ tiêu chảy và nhiễm trùng đường ruột. Vì vậy, trong mùa hè, việc ưu tiên thực phẩm nấu chín và sử dụng nguồn nước an toàn là điều không nên xem nhẹ.
Song song đó, cũng cần lưu ý đến quá trình sơ chế, làm sạch thực phẩm đúng cách, theo đó:
- Rau củ quả cần được rửa kỹ dưới vòi nước sạch, có thể ngâm nước muối loãng trong thời gian phù hợp để loại bỏ bớt vi khuẩn và ký sinh trùng, đặc biệt với các loại rau ăn sống.
- Thịt, cá và hải sản cần được rửa sạch, loại bỏ phần không đảm bảo trước khi chế biến. Dụng cụ chế biến như dao, thớt nên được tách riêng giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín để tránh lây nhiễm chéo.
- Sau khi sơ chế đúng cách, thực phẩm cần được nấu chín kỹ, đặc biệt là thịt, trứng và hải sản. Không nên ăn các món tái, sống hoặc chưa được xử lý nhiệt đầy đủ trong mùa hè.
Đối với nước uống, cần đảm bảo đã được đun sôi hoặc sử dụng nguồn nước đóng chai uy tín. Nước đá không rõ nguồn gốc cũng là yếu tố nguy cơ cần hạn chế.
Nguyên tắc 2: Bảo quản thực phẩm đúng cách
Thời tiết nóng khiến thực phẩm dễ bị biến chất nếu không được bảo quản đúng. Thức ăn để ngoài môi trường quá lâu có thể trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Nhiều người có thói quen để thức ăn ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ hoặc bảo quản trong tủ lạnh nhưng không đủ lạnh. Đây là những sai lầm phổ biến làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Vì vậy, thực phẩm sau khi nấu nên được sử dụng sớm hoặc bảo quản lạnh ngay. Khi dùng lại, cần hâm nóng kỹ để đảm bảo an toàn.
Nguyên tắc 3: Rửa tay đúng cách
Rửa tay là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong việc phòng bệnh đường tiêu hoá.
Thói quen rửa tay qua loa hoặc không dùng xà phòng là nguyên nhân khiến nguy cơ lây nhiễm vẫn tồn tại. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi chuẩn bị thức ăn hoặc trước khi ăn vì vi khuẩn khuẩn có thể lây truyền qua tay khi tiếp xúc với thực phẩm hoặc các bề mặt nhiễm bẩn. .
Việc rửa tay bằng xà phòng trong ít nhất 20 giây giúp loại bỏ đáng kể vi khuẩn. Đây là thói quen nhỏ nhưng mang lại hiệu quả phòng bệnh rõ rệt.
Nguyên tắc 4: Hạn chế hàng quán không đảm bảo vệ sinh
Mùa hè thường đi kèm với nhu cầu ăn uống bên ngoài tăng cao. Tuy nhiên, không phải hàng quán nào cũng đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nguyên liệu không rõ nguồn gốc, quy trình chế biến không đảm bảo hoặc môi trường không sạch sẽ đều có thể là nguồn lây nhiễm. Những món ăn chế biến sẵn hoặc để lâu ngoài môi trường càng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Việc lựa chọn địa điểm ăn uống uy tín và ưu tiên món ăn nấu chín tại chỗ là cách giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tiêu hoá mùa hè hiệu quả.
Nguyên tắc 5: Uống đủ nước sạch
Trong mùa nóng, cơ thể mất nước nhiều hơn nên nhu cầu bổ sung nước tăng lên. Tuy nhiên, chất lượng nước uống cũng là yếu tố nên lưu tâm.
Nước không đảm bảo vệ sinh có thể chứa vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây bệnh đường tiêu hoá. Ví dụ việc sử dụng nước đá không rõ nguồn gốc cũng tiềm ẩn nguy cơ tương tự.
Uống đủ nước sạch mỗi ngày không chỉ giúp phòng bệnh mà còn hỗ trợ cơ thể duy trì hoạt động ổn định. Khi có dấu hiệu khát nhiều, mệt mỏi hoặc tiểu ít, cần chú ý bổ sung nước kịp thời.
Nguyên tắc 6: Theo dõi sức khoẻ và thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường
Phòng bệnh không chỉ dừng ở thói quen sinh hoạt mà còn ở khả năng nhận biết sớm dấu hiệu bất thường. Nhiều người có xu hướng tự điều trị tại nhà và bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo.
Tiêu chảy kéo dài, đau bụng nhiều, nôn ói hoặc sốt là những biểu hiện không nên chủ quan. Nếu không được xử lý đúng cách, tình trạng có thể tiến triển nặng hơn.
Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp. Đây là bước quan trọng để kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn ngừa biến chứng.
Bệnh đường tiêu hoá mùa hè là tình trạng rất thường gặp, phần lớn các trường hợp đều xuất phát từ những thói quen rất quen thuộc trong ăn uống và sinh hoạt hàng ngày.
Việc duy trì các nguyên tắc đơn giản như ăn chín – uống sôi, bảo quản thực phẩm đúng cách, giữ vệ sinh cá nhân và sử dụng nguồn nước an toàn có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh ngay từ giai đoạn đầu. Đây là những biện pháp dễ thực hiện nhưng mang lại hiệu quả kiểm soát cao nếu được duy trì đều đặn.
Bên cạnh đó, việc nhận biết dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng ngay từ đầu đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa biến chứng. Đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, cần theo dõi sát và không trì hoãn việc thăm khám.
Đừng đợi đến khi xuất hiện tiêu chảy, đau bụng hay mất nước mới bắt đầu xử lý. Chủ động phòng bệnh và thăm khám kịp thời là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khoẻ cho bạn và gia đình trong mùa nắng nóng.
Nếu bạn hoặc người thân có những dấu hiệu bất thường về tiêu hoá, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc đặt lịch khám sớm tại Việt Healthcare để được tư vấn và điều trị đúng hướng.
