Mùa mưa tại TP.HCM và nhiều tỉnh thành phía Nam là thời điểm số ca sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng mạnh. Chỉ cần một vài ngày mưa liên tục, nước đọng ở sân thượng, chậu cây, vật chứa nước hoặc khu vực ngập úng cũng có thể trở thành môi trường thuận lợi để muỗi truyền bệnh sinh sản.
Hiểu đúng về bệnh là cách bảo vệ bản thân và gia đình tốt nhất. Vậy đâu là những dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết không nên bỏ qua? Khi nào cần chủ động thăm khám để được theo dõi kịp thời? Hãy cùng Việt Healthcare tìm hiểu chi tiết qua bài viết hôm nay.
Sốt xuất huyết là gì? Vì sao bệnh thường tăng mạnh vào mùa mưa?
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, được truyền sang người qua vết đốt của muỗi cái Aedes aegypti mang mầm bệnh. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường.
Loại muỗi này thường hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối. Chúng sinh sản ở các khu vực có nước đọng như:
- xô chậu chứa nước
- chậu cây cảnh
- ly nhựa, vỏ lon
- máng nước
- lốp xe cũ
- sân thượng đọng nước sau mưa
Đây cũng là lý do mùa mưa trở thành thời điểm sốt xuất huyết bùng phát mạnh hơn.
Virus Dengue gồm 4 tuýp huyết thanh khác nhau, ký hiệu là DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Sau khi mắc một tuýp, cơ thể chỉ tạo miễn dịch với chính tuýp đó, nên một người vẫn có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời.
Đáng lưu ý, những lần nhiễm sau, có nguy cơ diễn tiến nặng hơn do phản ứng miễn dịch phức tạp của cơ thể. Vì vậy, dù đã từng mắc sốt xuất huyết trước đó, người bệnh vẫn không nên chủ quan.
Diễn tiến bệnh sốt xuất huyết theo từng giai đoạn
Sốt xuất huyết trải qua 3 giai đoạn rõ ràng. Nhận biết từng giai đoạn giúp người bệnh theo dõi đúng cách và phát hiện sớm dấu hiệu nguy hiểm.
Ngày 1 – ngày 3: Giai đoạn sốt cao
Người bệnh thường sốt cao đột ngột từ 39 – 40°C, cơn sốt kéo dài và khó hạ hoàn toàn. Đi kèm là tình trạng đau đầu dữ dội, đặc biệt ở vùng trán và phía sau hốc mắt, cùng cảm giác đau nhức cơ, đau mỏi khớp và mệt lả toàn thân.
Một số trường hợp có thể xuất hiện ban đỏ nhẹ trên da trong những ngày đầu của bệnh. Với trẻ nhỏ, sốt cao liên tục còn có nguy cơ gây co giật nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp.
Ngày 4 – ngày 6: Giai đoạn nguy hiểm
Nhiệt độ cơ thể lúc này có thể giảm dần hoặc trở về bình thường, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đã khỏi. Tuy nhiên, đây lại là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý vì sốt xuất huyết có thể bắt đầu diễn tiến nặng hơn.
Trong giai đoạn này, thành mạch máu trở nên tăng tính thấm, làm huyết tương thoát ra ngoài lòng mạch. Tình trạng này có thể gây cô đặc máu, tràn dịch màng phổi hoặc tràn dịch ổ bụng. Đồng thời, số lượng tiểu cầu thường giảm mạnh, làm tăng nguy cơ xuất huyết và các biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi kịp thời.
Ngày 7 – ngày 10: Giai đoạn phục hồi
Ở giai đoạn hồi phục, đa số người bệnh sẽ bắt đầu giảm sốt, cơ thể đỡ mệt hơn và cảm giác thèm ăn cải thiện dần. Tiểu cầu có xu hướng tăng trở lại, người bệnh đi tiểu nhiều hơn do cơ thể tái hấp thu lượng dịch đã thoát ra trước đó.
Một số trường hợp có thể xuất hiện ban đỏ trên da kèm các khoảng trắng xen kẽ, thường được mô tả là hình ảnh “đảo trắng giữa biển đỏ”. Đây thường là dấu hiệu cho thấy bệnh đang chuyển sang giai đoạn hồi phục tích cực.
Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết diễn tiến nặng cần đến cơ sở y tế ngay
Đây là những triệu chứng cho thấy bệnh đang diễn tiến nặng. Đừng chờ đến sáng hôm sau, hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:
Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết nặng (theo WHO)
- Đau bụng dữ dội hoặc đau tức vùng gan (hạ sườn phải)
- Nôn ói liên tục, không uống được nước
- Xuất huyết: chảy máu răng, chảy máu mũi, kinh nguyệt kéo dài bất thường, nôn ra máu, đi ngoài phân đen
- Có biểu hiện tràn dịch: bụng to nhanh, khó thở, tức ngực
- Lơ mơ, bứt rứt, kích động, mất định hướng
- Tay chân lạnh, da nổi bông, môi tím — dấu hiệu sốc
- Tiểu ít hơn bình thường hoặc ngưng tiểu trong nhiều giờ
Chăm sóc đúng cách tại nhà
Với những trường hợp sốt xuất huyết nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn theo dõi và chăm sóc tại nhà. Lúc này, việc chăm sóc đúng cách và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hồi phục.
Người bệnh nên:
- Uống nhiều nước: oresol, nước dừa, nước trái cây loãng
- Dùng Paracetamol để hạ sốt theo liều bác sĩ chỉ định
- Nằm nghỉ ngơi tại phòng thoáng mát
- Lau mát bằng khăn ấm khi sốt cao
- Xét nghiệm máu định kỳ theo hẹn bác sĩ
- Theo dõi dấu hiệu cảnh báo mỗi ngày
Người bệnh không nên:
- Tuyệt đối KHÔNG tự ý dùng Aspirin, Ibuprofen hay thuốc kháng viêm NSAID
- Không tự ý truyền dịch tại nhà
- Không cúng bái, đắp lá thay thuốc điều trị
- Không kiêng uống nước vì sợ phù
- Không chủ quan khi sốt giảm (ngày 4 – ngày 6)
Vì sao không dùng Aspirin hoặc Ibuprofen?
Aspirin và Ibuprofen thuộc nhóm thuốc kháng viêm không steroid (NSAID), có tác dụng ức chế kết tập tiểu cầu.
Khi tiểu cầu đã giảm do bệnh, việc dùng thêm các thuốc này làm tăng nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng, thậm chí xuất huyết não hay xuất huyết tiêu hóa nặng có thể đe dọa tính mạng.
Paracetamol là lựa chọn an toàn duy nhất được khuyến cáo cho hạ sốt trong sốt xuất huyết.
Lưu ý: Dù paracetamol được đánh giá là tương đối an toàn, người bệnh vẫn cần thăm khám và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc tự ý dùng thuốc không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe bệnh nhân.
Phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả
Hiện nay, sốt xuất huyết vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy, chủ động phòng bệnh bằng cách kiểm soát muỗi truyền bệnh và loại bỏ nơi muỗi sinh sản là biện pháp quan trọng nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng
Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng và hạn chế các khu vực ẩm thấp quanh nhà. Người dân nên thường xuyên dọn dẹp nhà cửa, phát quang bụi rậm, tránh để các góc tối hoặc nơi đọng nước trở thành nơi muỗi trú đậu.
Các dụng cụ chứa nước như lu, khạp, bồn nước, xô chậu cần được đậy kín cẩn thận. Nên thay nước bình hoa, chén nước cúng và vệ sinh vật chứa nước định kỳ để hạn chế muỗi sinh sản.
Ngoài ra, cần kiểm tra thường xuyên các vị trí dễ đọng nước như: máng xối, sân thượng, chén lót chậu cây, khu vực ngập nước sau mưa
Không có lăng quăng – không có sốt xuất huyết
Thu gom và loại bỏ các vật dụng có thể chứa nước như lon, chai nhựa, hộp xốp, lốp xe cũ hoặc các phế liệu bỏ không quanh nhà.
Các dụng cụ chứa nước nên được súc rửa định kỳ hằng tuần. Với hồ cá hoặc bể cảnh ngoài trời, có thể thả cá để hạn chế lăng quăng phát triển.
Chủ động bảo vệ cơ thể trước muỗi truyền bệnh
Muỗi Aedes aegypti thường hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối. Vì vậy, mỗi người nên:
- mặc quần áo dài tay khi ra ngoài
- ngủ màn kể cả ban ngày
- sử dụng kem hoặc xịt chống muỗi phù hợp
- dùng các biện pháp chống muỗi trong nhà như máy đuổi muỗi hoặc vợt điện
Đây là những biện pháp đơn giản nhưng có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết trong mùa mưa.
Những đối tượng cần đặc biệt lưu ý khi mắc sốt xuất huyết
Một số nhóm đối tượng có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn và cần được theo dõi sát hơn khi mắc bệnh.
Trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Trẻ em, đặc biệt dưới 5 tuổi, thường dễ mất nước nhanh và khó mô tả triệu chứng. Trong khi đó, người lớn tuổi có thể hồi phục chậm hơn và dễ gặp biến chứng nếu có bệnh nền đi kèm.
Phụ nữ mang thai
Sốt xuất huyết trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi, làm tăng nguy cơ sinh non hoặc các biến chứng sản khoa nếu không được theo dõi phù hợp.
Người có bệnh nền hoặc béo phì
Người mắc các bệnh lý như: đái tháo đường, tim mạch, bệnh thận mạn, béo phì… cần đặc biệt lưu ý vì nguy cơ diễn tiến nặng có thể cao hơn người bình thường.
Người từng mắc sốt xuất huyết trước đó
Virus Dengue có nhiều tuýp khác nhau nên một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời. Đáng lưu ý, những lần mắc sau thường có nguy cơ diễn tiến nặng hơn, vì vậy người từng mắc sốt xuất huyết vẫn không nên chủ quan.
Sốt xuất huyết là bệnh có thể diễn tiến nhanh và để lại nhiều biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan, đặc biệt trong mùa mưa khi muỗi truyền bệnh phát triển mạnh. Việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, theo dõi đúng cách và chủ động thăm khám khi có biểu hiện bất thường đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình kiểm soát bệnh.
Khi sốt cao trên 2 ngày không rõ nguyên nhân, hãy đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xét nghiệm kịp thời. Phát hiện sớm – điều trị đúng – tránh biến chứng nguy hiểm.
—
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA QUỐC TẾ VIỆT HEALTHCARE
Địa chỉ: 10 – 16 – 18 Lý Thường Kiệt, Phường Diên Hồng, Thành phố Hồ Chí Minh
- Email: viethealthcareclinic@gmail.com
- Website: www.viethealthcareclinic.com
- Hotline: 0776757879 – 0795787879
“Sức khoẻ tốt là chìa khoá cho cuộc sống chất lượng. Đặt lịch chăm sóc sức khoẻ ngay hôm nay!”
