Thức khuya đang trở thành thói quen phổ biến ở nhiều người, đặc biệt là giới trẻ và người làm việc cường độ cao. Việc thường xuyên thức khuya gây rối loạn đồng hồ sinh học, làm suy giảm sức khỏe thể chất và tinh thần theo thời gian.
Nhiều nghiên cứu cho thấy thức khuya làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết, suy giảm trí nhớ và hệ miễn dịch. Bài viết sau, Phòng khám đa khoa quốc tế Việt HealthCare sẽ phân tích rõ tác hại của thức khuya và những hệ lụy lâu dài đối với cơ thể để bạn chủ động điều chỉnh lối sống lành mạnh hơn.
Nguyên nhân khiến nhiều người thường xuyên thức khuya
Thức khuya ngày càng trở thành thói quen phổ biến do áp lực công việc, học tập khiến nhiều người phải làm việc hoặc ôn bài vào ban đêm. Việc sử dụng điện thoại, máy tính và mạng xã hội trước khi ngủ cũng làm não bộ bị kích thích, gây khó ngủ và dẫn đến thức khuya kéo dài.
Bên cạnh đó, stress, căng thẳng tâm lý và rối loạn nhịp sinh học khiến cơ thể khó vào giấc đúng giờ. Một số người còn duy trì thói quen thức khuya do sinh hoạt không điều độ, ngủ trưa quá nhiều hoặc thường xuyên sử dụng cà phê, nước tăng lực vào buổi tối.
Nếu bạn sinh hoạt không điều độ, ngủ trưa quá nhiều, dùng cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực vào buổi tối cũng góp phần làm rối loạn nhịp sinh học và duy trì thói quen thức khuya trong thời gian dài.
Các tác hại của thức khuya
1. Đau đầu và suy giảm trí nhớ
Nhiều nghiên cứu cho thấy, những người có thói quen thức khuya thường đối mặt với nguy cơ suy giảm trí nhớ cao hơn đáng kể so với người ngủ đúng giờ.
Ban đêm là thời điểm não bộ cần được nghỉ ngơi để xử lý, sắp xếp và lưu trữ thông tin trong ngày, nhưng việc thức khuya khiến quá trình này bị gián đoạn, làm giảm khả năng ghi nhớ và tập trung.
Thức khuya kéo dài hoặc ngủ không đủ giấc còn làm tăng tình trạng đau đầu vào ngày hôm sau do não bộ không được phục hồi đầy đủ.
Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, cơ thể có thể xuất hiện các rối loạn về tinh thần. Duy trì thói quen ngủ đủ khoảng 7–8 giờ mỗi ngày là cách quan trọng giúp hạn chế đau đầu, cải thiện trí nhớ và bảo vệ sức khỏe não bộ lâu dài.
2. Ảnh hưởng đến hệ miễn dịch
Thức khuya khiến cơ thể không được phục hồi đầy đủ năng lượng, dẫn đến tình trạng mệt mỏi kéo dài và suy giảm sức đề kháng.
Vì vậy, những người thường xuyên thức khuya có nguy cơ cao mắc bệnh do vi khuẩn và virus gây ra như cảm cúm, viêm đường hô hấp, nhiễm trùng hơn so với người ngủ đủ giấc.
3. Rối loạn nội tiết tố
Giấc ngủ ban đêm đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hormone giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng. Khi thức khuya hoặc ngủ không đủ giấc, quá trình tiết hormone bị rối loạn, dẫn đến mất cân bằng nội tiết.
Ở phụ nữ, tình trạng này có thể gây rối loạn kinh nguyệt, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh phụ khoa như u xơ tử cung.
4. Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa
Ban đêm là thời điểm niêm mạc dạ dày được tái tạo và phục hồi. Việc thức khuya làm gián đoạn quá trình này, khiến niêm mạc dạ dày suy yếu và dễ tổn thương.
Đồng thời, thức khuya còn kích thích dạ dày tiết nhiều axit hơn, lâu dài có thể gây viêm loét dạ dày hoặc làm nặng thêm các bệnh lý tiêu hóa sẵn có.
Đặc biệt, thức khuya kèm theo căng thẳng, làm việc áp lực hoặc xem các nội dung kích thích càng khiến tình trạng dạ dày và tá tràng trở nên nghiêm trọng hơn.
5. Giảm thị lực
Buổi tối là thời gian mắt cần được nghỉ ngơi và phục hồi sau một ngày làm việc. Việc thức khuya, đặc biệt khi sử dụng điện thoại và máy tính trong điều kiện thiếu ánh sáng, khiến mắt phải điều tiết liên tục, dễ gây khô mắt, mỏi mắt và suy giảm thị lực.
Ngoài ra, thức khuya làm tăng thời gian tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình thiết bị điện tử. Loại ánh sáng này có thể gây tổn thương võng mạc theo thời gian, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về mắt như thoái hóa điểm vàng và suy giảm thị lực sớm.
6. Ảnh hướng xấu tới làn da
Khi thức khuya, chu trình phục hồi và tái tạo làn da sẽ bị gián đoạn, làm rối loạn hoạt động của tế bào da và suy giảm khả năng tự điều chỉnh. Hệ quả là da dễ xỉn màu, khô ráp, nhanh lão hóa, xuất hiện nếp nhăn và mụn trứng cá.
Bên cạnh đó, việc ngủ không đủ giấc và thức khuya thường xuyên còn khiến tuần hoàn máu vùng quanh mắt kém đi. Làm quầng thâm rõ hơn, bọng mắt to và các mạch máu li ti dễ lộ, khiến khuôn mặt trông mệt mỏi và thiếu sức sống.
>> Xem thêm bài viết khác:
Nhóm người dễ bị ảnh hưởng nặng khi thường xuyên thức khuya
Tác hại của thức khuya không giống nhau ở mọi người. Với một số nhóm đối tượng, chỉ cần duy trì thói quen ngủ muộn trong thời gian ngắn cũng có thể gây ra những ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe.
Việc nhận diện sớm các nhóm nguy cơ giúp chủ động điều chỉnh sinh hoạt và bảo vệ cơ thể tốt hơn.
-
Trẻ em và thanh thiếu niên: Đây là giai đoạn cơ thể và não bộ phát triển mạnh. Thức khuya dễ làm rối loạn hormone tăng trưởng, ảnh hưởng đến chiều cao, khả năng tập trung, trí nhớ và cảm xúc, đặc biệt trong thời kỳ dậy thì.
-
Phụ nữ: Do hệ nội tiết nhạy cảm, phụ nữ thức khuya thường xuyên dễ gặp rối loạn kinh nguyệt, da xỉn màu, nổi mụn và căng thẳng kéo dài. Với phụ nữ mang thai hoặc sau sinh, thiếu ngủ còn làm chậm hồi phục thể chất và ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý.
-
Người cao tuổi: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trí nhớ và chức năng não. Thức khuya ở người lớn tuổi có thể làm nặng thêm tình trạng mất ngủ, suy giảm trí nhớ và tăng nguy cơ tai biến.
-
Người làm ca đêm hoặc chịu áp lực công việc cao: Việc thức khuya kéo dài khiến đồng hồ sinh học bị đảo lộn, gây mệt mỏi mãn tính, giảm hiệu suất làm việc và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, thần kinh, ngay cả khi ngủ bù ban ngày.
Cách để hạn chế tác hại của việc ngủ muộn
Trong trường hợp chưa thể ngủ sớm do công việc hoặc học tập, bạn có thể áp dụng một số thói quen sau để giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và giảm ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
-
Duy trì giờ ngủ – giờ thức cố định: Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày, kể cả khi ngủ muộn, để hạn chế rối loạn đồng hồ sinh học.
-
Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, giữ không gian phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát và tránh ăn no hoặc dùng chất kích thích vào buổi tối.
-
Tăng tiếp xúc ánh sáng ban ngày: Ánh sáng tự nhiên, đặc biệt vào buổi sáng, giúp cơ thể điều chỉnh nhịp sinh học và hỗ trợ giấc ngủ ban đêm tốt hơn.
-
Ngủ bù hợp lý: Nếu cần nghỉ ngơi thêm, chỉ nên chợp mắt ngắn 20–30 phút vào buổi trưa, tránh ngủ quá lâu gây khó ngủ về đêm.
-
Ăn uống và vận động điều độ: Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, uống đủ nước và vận động nhẹ nhàng giúp cơ thể hồi phục tốt hơn khi thường xuyên thức khuya.
Ngủ muộn kéo dài có thể gây nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến cả thể chất lẫn tinh thần. Nhận thức rõ tác hại của thức khuya sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt và ưu tiên giấc ngủ như một phần thiết yếu trong việc chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
